Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΤΟ ΡΙΒΙΟ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

‘Ενα περίπου χιλιόμετρο ανατολικά του εθνικού δρόμου Αγρινίου – Αμφιλοχίας, στο ύψος του χωριού Ρίβιο, υψώνεται σε χαμηλή πλαγιά που βλέπει προς τη λίμνη Αμβρακία, ο κομψότατος ναίσκος του Αγίου Στεφάνου. Γνωρίζουμε το όνομα του ναού από την παράδοση της περιοχής, γιατί δεν έχουμε μαρτυρίες φιλολογικών πηγών. Δεν ξέρουμε επίσης άν ήταν καθολικό μικρού μοναστηριού ή αν ανήκε σε μετόχι μεγαλύτερου μοναστικού κέντρου. Η πρόσφατη αποκάλυψη πολυάριθμων τάφων στα ανατολικά δυτικά και νότια του ναού και η επέκτασή τους σε μεγάλο μέρος νοτιότερα ακόμη του αγροτικού δρόμου σε συνδιασμό με την απουσία ερειπίων, συνηγορούν ότι ο ναός ήταν κοιμητηριακός ενός κοντινού οικισμού που πιθανόν καταστράφηκε στο διάστημα της τουρκοκρατίας.

Ο ναός έχει εξωτερικές διαστάσεις 6.40 Χ 4.90 μ., χωρίς την εξέχουσα τρίπλευρη αψίδα του Ιερού. Ανήκει στο τύπο των μονόκλιτων σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών με τρούλλο και έχει κάτοψη απλού ορθογωνίου. Δύο ζευγάρια παραστάδες, που εξέχουν 85 cm περίπου στις μακριές πλευρές του ναού, φέρουν τόξα, που γεφυρώνουν τα κενά ανάμεσα στις παραστάδες και στις δύο στενές πλευρές του ναού. Ο συνδιασμός των τόξων και των δύο κυρίων καμαρών δημιουργεί τις στατικές προυποθέσεις για να στηριχτεί ο τρούλος με τη βοήθεια σφαιρικών τριγώνων και να υψωθεί στη διασταύρωση των κεραιών.

 

Η χαμηλή Αγία Τράπεζα είναι χτιστή στη κόγχη του Ιερού, καθώς και η πρόθεση στο βόρειο τοίχο. Ανάμεσα στις ανατολικές παραστάδες σώζεται σε μικρό ύψος πεσσός από το χτιστό τέμπλο του ναού, που άφηνε δύο στενές εισόδους. Πιθανότατα πρόκειται για μεταγενέστερη κατασκευή.

 Οι τοίχοι του ναού χτίζονται με πλινθοπερίκλειστο σύστημα. Οι λίθοι λαξεύονται με σχετική επιμέλεια και δένονται με μονές ή διπλές οριζόντιες στρώσεις πλίνθων, ενώ στους κάθετους αρμούς τοποθετούνται διπλές πλίνθοι. Δύο ζώνες οδοντωτών ταινιών περιτρέχουν ένα γύρο το μνημείο. Τις δύο κύριες καμάρες καλύπτουν δίρριχτες στέγες που σχηματίζουν τις κεραίες του σταυρού και απολήγουν σε τριγωνικά αετώματα. Ο ναός έχει δύο εισόδους δυτικά και βόρεια. Δίλοβα τοξωτά παράθυρα ανοίγονται στο βόρειο και νότιο αέτωμα της κεραίας που χωρίζοταν πιθανότατα με κιονίσκο και μονόλοβα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα στον τρούλλο. Τρία εξάλλου μονόλοβα, ανοίγονται στις αντίστοιχες πλευρές της τρίπλευρης αψίδας. Τα δίλοβα στρέφονται με διπλή σειρά πλίνθων που επιστρέφεται στη συνέχεια από οδοντωτή ταινία ενώ τα μονόλοβα του τρούλλου και της αψίδας πλαισιώνονται από απλή σειρά πλίνθων στρεφόμενη με οδοντωτή ταινία.

Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο μνημείο ήλθε στο φως παλαιότερη ημικυκλική αψίδα, πάνω στη οποία στηρίχτηκε η νεώτερη ημιεξαγωνική.

Ο ναός ήταν αρχικά κατάγραφος με αγιογραφίες που έχουν εκπέσει. Διασώθηκαν ελάχιστα λείψανα αγιογραφιών σε κακή κατάσταση : Στο νότιο τοίχο σώζεται η παράσταση ιεράρχη και μεγάλο μετάλλιο. Στα λοφία του τρούλλου σώζονται τμήματα από τους ευαγγελιστές. Στο βόρειο τοίχο, κοντά στη πρόθεση διασώζεται ο Ιησούς Χριστός στην ‘Ακρα Ταπείνωση. Οι παραστάσεις των ευαγγελειστών και το μετάλλιο πρέπει να είναι σύγχρονα με το μνημείο (πρώτο μισό 13ου αιώνα εποχή του Δεσποτάτου της Ηπείρου.) και οι υπόλοιπες παραστάσεις μάλον του 18ου αιώνα

 

Η ‘Ακρα Ταπείνωση ιδιαίτερα είναι επιζωγραφισμένη.

Ο ναός εγκαταλελειμένος ίσως από την εποχή της τουρκοκρατίας αναστηλώθηκε το 1997-1998 με δαπάνη του Υπουργείου Πολιτισμού από την 8η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Τίς πληροφορίες πήραμε απο το βιβλίο :

Aθανάσιου Δ. Παλιούρα, Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, Εκδόσεις Αρσινόη, Αθήνα.  www.akarnania.net

 Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΤΡΑΤΟ

Το ιερό του Δία στην Στράτο ήταν λατρευτικό και πολιτικό κέντρο όλων των Ακαρνάνων. Βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο εντός της ακρόπολης. Ο ναός του Στρατίου Διός (προστάτη Θεό των Στρατίων) είναι περίφημος δωρικός διαστάσεων 34,47 μ. X 15,41 μ., με 6 κίονες στη στενή και 11 στη μακριά πλευρά του. Κτίστηκε μεταξύ 321-312 π.Χ, εξ΄ ολοκλήρου από ντόπιο σκληρό ασβεστόλιθο έμεινε όμως ημιτελές λόγω πολεμικών συγκρούσεων με τους Αιτωλούς. Διαιρούνταν σε σηκό, πρόναο και οπισθόδομο. Οι κίονες του σηκού ήταν τοποθετημένοι κοντά στον τοίχο του. Πιθανότατα ένα μέρος του σηκού ήταν υπαίθριο, ενώ η οροφή στηριζόταν από οκτώ εσωτερικούς κίονες. Όλοι του οι κίονες παρέμειναν αράβδωτοι, γεγονός που πιθανότατα υποδηλώνει πως ο ναός έμεινε ημιτελής. Οι μετόπες του θα πρέπει να ήταν ζωγραφιστές. Στα ΝΑ του ναού δεσπόζει ο βωμός και βάσεις αναθημάτων. Οι πρώτες ανασκαφές του ναού διεξήχθησαν τα χρονικά διαστήματα 1892-1913 και το 1924 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, οπότε και αυτός δημοσιεύτηκε, μαζί με τις επιγραφές που βρέθηκαν εκεί. Η σημαντικότερη μελέτη του μνημείου ωστόσο (και η σωστότερη αποκατάστασή του) δημοσιεύτηκε το 1925 από τον Α. Ορλάνδο.

Ευρήματα από τον ναό εκτίθονται στο Ξενοκράτειο αρχαιολογικό μουσείο Μεσολογγίου

 Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΚΑΡΝΑΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΚΟΡΟΝΤΑ

Στη θέση απέναντι από το χωριό σ΄ ένα κωνοειδές ύψωμα, γνωστό ως «κάστρο» ήταν χτισμένα τ΄ αρχαία Κόροντα, των οποίων η ακρόπολη σώζεται νοτιοανατολικά του σημερινού χωριού. Η ονομασία είναι προελληνική και βρέθηκαν όστρακα της Μεσολιθικής εποχής (1900-1580π.Χ). Οι δυο θολωτοί τάφοι, που βρέθηκαν το 1956 ανήκουν στην Υστεροελλαδική εποχή 3 (1425-1100π.Χ).
Σώζονται τα κυκλώπεια τείχη της πόλεως και έχουν βρεθεί αρχαίοι τάφοι με σημαντικά ευρήματα αφού ήταν από τις σημαντικότερες πόλεις των Ακαρνάνων. Όλα αυτά μαρτυρούν την ύπαρξη της πόλεως από την προϊστορική εποχή όπως και το προελληνικό όνομα της. Το τείχος της είναι από τα καλύτερα δείγματα Ακαρνανικής τειχοποιϊας, η δε πόλη χρονολογείται γύρω στα 1800π.Χ. Πάνω στην αρχαιοελληνική πόλη θεμελιώθηκε η ιστορική πόλη, στην οποία αναφέρει και ο Θουκυδίδης (Β΄ 102, 1) όταν στην διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου εκδιώχθηκε η Σπαρτιατόφιλη μερίδα με την βοήθεια των Αθηναίων και κατέλαβε την αρχή ο Κύνης ο Θεολύτου. Αργότερα η πόλη γνώρισε τη δήωση και την καταστροφή κατά την εκστρατεία του Αγησιλάου. Η πόλη είχε τρεις πύλες εντυπωσιακής τεχνικής, μια ανατολική, μια βόρεια και μια βορειοδυτική με κεντρική τη δεύτερη στην οποία υπήρχαν εκατέρωθεν του δρόμου τάφοι. Λίγο πιο μέσα από την κεντρική πύλη και μετά το δεύτερο περίβολο υπάρχει ημικυκλικό κτίσμα με μεγάλους δρόμους. Από την ανασκαφική έρευνα του 1956 αποκαλύφθηκε η αγορά με πολλά ενδιαφέροντα κτίσματα, μια θαυμάσια δεξαμενή κι ο ναός κτίσμα του Δ΄ π.Χ. αι. δωρικού ρυθμού και περίπτερος, που ήταν αφιερωμένος σε γυναικεία θεότητα.

Στο εκκλησάκι του Αϊ Θανάση αποκαλύφθηκε η θεμελίωση άλλου ναού, πιο κάτω στο πηγάδι Σορόκι βρέθηκαν τα θεμέλια πολλών κατοικιών και μερικά πήλινα αγγεία της καθημερινής ζωής και μέσα στην κοίτη του Γερομπόρου ένα θαυμάσια διατηρημένο και εξαιρετικής τέχνης αρχαίο πηγάδι. Στην πόλη έχουν βρεθεί αρχαίοι τάφοι με σημαντικά ευρήματα, όπως κοσμήματα, νομίσματα, αγγεία κ.α. Ευρήματα της πόλεως από τις ανασκαφές που έγιναν το 1906 από τον Γ. Σωτηριάδη και το 1956 από τον Ν. Ζαφειρόπουλο βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου.